Rodziny romskie mają bardzo silną hierarchię wewnętrzną, Pomijane Wiadomości, pomijane.pl

Cyganie to jeden z najbardziej niezrozumianych i zmitologizowanych narodów na naszej planecie. I tak jest od wieków. Od zawsze krążą legendy, że gdy tylko przybywają do miasta, to uwodzą mężczyzn i kobiety, a następnie kradną wszystko, co znajduje się w zasięgu wzroku, w tym dzieci. Istnieje również wiele opowieści o pożądliwych kobietach, wróżbitach i karawanach. Odkładając na bok mity i przesądy, Romowie są jedną z najbardziej fascynujących grup etnicznych.

10Skąd pochodzą Cyganie?

Początki Romów owiane są tajemnicą. W początkach ich podróży wydawało się, że po prostu w magiczny sposób pojawili się na kontynencie. Już samo to wśród Europejczyków mogło wywołać poczucie strachu przed Romami.

Naukowcy snują teorię, że Cyganie to potomkowie ludności pochodzącej z Indii, którzy w piątym wieku przeprowadzili wielki exodus na zachód. Teoria ta zakłada, że ich emigracja była spowodowana rozprzestrzenianiem się islamu, od którego pragnęli uciec w celu ochrony swej wolności religijnej.

Mieli przejść z Indii do Anatolii, a następnie do Europy. Wśród nich wyróżnić można było trzy wielkie grupy etniczne: Domowie, Jatowie i Lomowie. Profesor Ian Hancock nie zgadza się z tą teorią i uważa, że były aż trzy osobne, wielkie migracje na przestrzeni kilku stuleci.

9Koczowniczy tryb życia nie zawsze jest wynikiem wyboru

Od dawna Romowie są przedmiotem debat. Czy przypadkiem używamy zwrotów typu „cygańska dusza”? Stale są postrzegani jako ludzie, którzy dobrowolnie prowadzą koczowniczy tryb życia. Wolą żyć poza głównym nurtem i unikają przestrzegania norm społecznych. Wolą życie w kolorowych przyczepach i taniec. Prawda o ich stałym przemieszczaniu się jest jednak raczej ponura.

Przez wieki Romowie byli często siłą wyrzucani z krajów, w których żyli. Przymusowe wydalenia trwają do dziś. Duża liczba ludzi romskiego pochodzenia była deportowana do innych krajów. Można sądzić, że prawdziwym powodem koczowniczego trybu życia romskich rodzin jest po prostu dążenie do przetrwania.

8Cyganie nie posiadają własnego kraju

Romowie są narodem nieposiadającym własnego terytorium. Większość krajów odmawia im nadania obywatelstwa, nawet jeżeli się w nich urodzili. Wieki prześladowań romskich społeczności, złagodzone w erze po rozpadzie Jugosławii sprawiły, że są oni społecznością dryfująca i nieposiadającą własnego państwa.

Stworzenie Międzynarodowej Unii Romów w 1977 roku nie rozwiązało problemu ich bezpaństwowości. W 2000 roku zostali oni oficjalnie uznani za naród nieterytorialny. Bezpaństwowość czyni Cyganów legalnie niewidocznymi dla systemu. Bez dostępu do usług zdrowotnych, często bez obywatelstwa lub nawet aktu urodzenia. Prowadzi to do wielu konsekwencji — nie mają dostępu do edukacji, opieki zdrowotnej i innych placówek społecznych. Nie mogą nawet dostać paszportu, co sprawia, że podróżowanie staje się trudne lub niemożliwe.

7To jedni z najbardziej prześladowanych ludzi na świecie

Romowie w Europie zawsze byli prześladowani, przede wszystkim w Rumunii od XIV do XIX wieku. Byli przedmiotem wymiany barterowej lub sprzedaży. Traktowani jako ludzie drugiej kategorii. W 1700 roku Maria Teresa, władczyni Cesarstwa Austro-Węgierskiego, ustaliła prawo, wedle którego romski ubiór oraz tradycyjne profesje zostały zakazane. Zrobiono to, aby wymusić na nich integrację ze społeczeństwem.

Cesarzowa Maria Teresa nie była jedynym władcą, który usiłował wymusić na Cyganach przystosowanie się do otoczenia. Podobne przepisy zostały wprowadzone w życie w Hiszpanii, a wiele europejskich narodów zakazało Romom wjazdu na ich terytorium. Byli niewidocznymi ofiarami prześladowań w nazistowskich Niemczech. Reżim nazistowski prowadził polowania na Romów. Wymordowano dziesiątki tysięcy osób, twierdząc, że byli etnicznymi najeźdźcami.

Nawet dzisiaj Romowie są prześladowani. Ostatnio wiele organizacji praw człowieka zaczęło protestować przeciwko temu, że Romowie są zmuszani do opuszczenia kraju lub odmawia im się usług socjalnych.

6Ilu jest Cyganów

Trudno jest podać konkretną liczbę Romów. Wielu z nich nie jest nigdzie zarejestrowanych. Biorąc pod uwagę niewidzialność prawną dorosłych i dzieci urodzone bez dokumentacji, wielu z nich zwyczajnie wymyka się wszelkim formalnym spisom powszechnym.

Problematyczny jest również brak korzystania z usług społecznych, które mogłyby pomóc w policzeniu liczby osób. The New York Times szacuje ludność romską na całym świecie na około 11 milionów ludzi. Istnieje jednak kilka badań sugerujących, że liczba ta może być znacznie niższa lub wyższa. Spore populacje romskie można znaleźć w USA, Rosji, Bułgarii, Włoszech, Rumunii i innych krajach europejskich.

5Cygan to nieładne określenie Roma?

Dla wielu ludzi termin „Cygan” oznacza po prostu kogoś, kto prowadzi koczowniczy tryb życia i nie jest to uważane za określenie pochodzenia etnicznego. Dla części Romów, słowo to ma jednak pejoratywny wydźwięk. Zresztą i my stosujemy słowo „wycyganić” w celu określenia podstępnego wyłudzenia, oszustwa lub kradzieży.

Cyganie byli postrzegani jako outsiderzy i złodzieje, a w okresie panowania reżimu nazistowskiego byli oznaczani tatuażem. Ian Hancock, profesor lingwistyki i działacz romski, zauważył, że słowo „Cygan” jest rodzajem etykiety stosowanej wobec osób, które zostały uznane za etnicznych outsiderów. Sami Romowie nie odnoszą się do siebie jako „Cyganie” i zdarza się, że uważają ten termin za obraźliwy.

4Cyganie i czarna magia

Istnieje wiele mitów dotyczących Romów. Jednym z nich jest to, że posiadają oni magiczne zdolności przekazywane przez krew, a po urodzeniu pobierają specjalne nauki. Wiedza przekazywana jest z pokolenia na pokolenie, ale Cyganie mają szczególne zdolności do obcowania z magią. Mit obudowany jest kartami tarota, kryształowymi kulami oraz sesjami wróżebnymi w namiotach, które przecież zamieszkują (kolejny stereotyp).

Literatura jest pełna odniesień do Romów i ich magicznych umiejętności. Istnieje wiele filmów, których wątki krążą wokół klątw. Nawet w sztuce istnieje wiele wizerunków Romów będących mistycznymi i magicznymi ludźmi. Naukowcy oceniają tę rzekomą magię jako wielkie nieporozumienie.

3Cyganie nie mają formalnego wyznania religijnego

W europejskim folklorze często wspomina się, że Cyganie wznieśli świątynię z twarogu. Podobno jedli go, gdy przychodził okres silnego głodu. Po jakimś czasie zostali i bez kościoła, i bez religii. Oczywiście to fikcyjna przypowieść, ale prawdą jest, że Romowie nie mają wyznania religijnego. Zazwyczaj przyłączają się do kościoła, który jest najbardziej rozpowszechniony w kraju, w którym akurat żyją.

Istnieje jednak wiele tradycyjnych romskich wierzeń, przy czym obecnie bardzo rzadko są one praktykowane. Ian Hancock próbował obalić wcześniejsze tezy o Romach nieposiadających formalnego wyznania religijnego zarówno przed jak i po exodusie z Indii. W swoich pismach wskazuje na wiele połączeń z hinduizmem.

2Rodziny romskie mają bardzo silną hierarchię wewnętrzną

Tradycyjnie grupy romskie tworzą się z 10, a nawet 100 wielopokoleniowych rodzin, które podróżują razem w przyczepach kempingowych. Każdy zespół jest prowadzony przez wojewodę, którego rodzina wybiera na całe życie (zwani baro rom, bulibaša, čhibalo, vajda, vujto itd.). Ta osoba jest ich wodzem. Stoi na straży tradycyjnych wartości, a także sprawuje rolę zwyczajowego sądu. Najstarsza kobieta w zespole, nazywana jest phuri dai. Jej zadaniem jest dbanie o dobro kobiet i dzieci. Mniejsze sojusze, zwane vitsas, są tworzone w ramach zespołów i składają się z rodzin, które są łączone ze sobą za pośrednictwem wspólnego przodka.

1Muzyka romska to bogaty i fascynujący kolaż

Romowie są znani ze swojego wielkiego dziedzictwa muzycznego, na który składa się między innymi jazz, bolero, muzyka flamenco, a także muzyka klasyczna, w tym utwory Franciszka Liszta. Trudno jest zdefiniować zunifikowany romski styl muzyczny, ponieważ istnieje wiele różnic melodycznych, harmonicznych, rytmicznych i formalnych w zależności od regionu, w którym zamieszkują. Przykładowo, kwintesencją hiszpańskiego flamenco jest muzyka ludzi romskich mieszkających w Andaluzji.


Jeżeli chcesz być na bieżąco, polub fanpage Pomijane Wiadomości na Facebooku.

UDOSTĘPNIJ

2 KOMENTARZE

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here