Cywilizacje i kultury, które upadły w tajemniczy sposób

Nie jest tajemnicą, że w większości przypadków cywilizacje upadały w starciu z nowymi siłami, które pojawiły się na obszarach dotąd przez nie opanowanych. Aztekowie, na przykład, zostali pokonani przez hiszpańskich konkwistadorów, natomiast najazdy germańskich plemion wyraźnie przyczyniły się do upadku Rzymu. Jednak mimo najlepszych starań archeologów i historyków, niektóre upadki cywilizacji pozostają owiane tajemnicą. Poniżej przedstawiamy sześć cywilizacji, które pozornie zniknęły bez śladu.

1Cywilizacja Majów — obecnie Meksyk i Ameryka Środkowa

Prawdopodobnie najbardziej zaawansowana prekolumbijska cywilizacja Majów była zdolna do budowy wielkich, kamiennych miast w dżunglach południowego Meksyku i Ameryki Środkowej. Konstruowali wyszukane place, pałace, świątynie w kształcie piramid i sądy. Majowie mieli bogate pismo hieroglificzne, którego znaki przedstawiały między innymi: przedmioty, zwierzęta i bogów. Zapisywali oni ruchy gwiazd, ważne daty, imiona bogów czy przepowiednie kapłanów. Majowie osiągnęli szczyt swego panowania w czasie tak zwanego okresu klasycznego, od około 250 do 900 roku naszej ery. Ale pod koniec okresu klasycznego wydarzyło się coś, czego nie jesteśmy w stanie wytłumaczyć do dzisiaj. Ludność obaliła królów, opuściła miasta i przestała rozwijać innowacje technologiczne. Powstały dziesiątki hipotez wyjaśniających to, co się stało. Niektórzy historycy mówią o poważnej, wieloletniej suszy, która wzmocniona przez wylesianie oraz erozję gleby, była bodźcem do upadku społecznego. Inni przyczyn upadku doszukują się w epidemii choroby, buncie chłopów przeciwko coraz bardziej skorumpowanej klasie panującej, nieustających walkach pomiędzy poszczególnymi miastami-państwami lub kombinacją wyżej wymienionych. Chociaż cywilizacja Majów uległa rozproszeniu i utraciła dominację w regionie, to nigdy ostatecznie nie zaginęła. Miliony potomków władających językami pochodzącymi od Majów do dziś zamieszkuje ten region.

2Cywilizacja doliny Indusu — obecnie Indie i Pakistan

Pierwsze znane nam ślady cywilizacji doliny Indus znajdują się we współczesnych Indiach i Pakistanie. Pierwsze osiedla zaczęły powstawać już w 8000 lat temu, co czyni tę cywilizację jedną z najstarszych w historii. Pierwszego (przypadkowego) odkrycia związanego z jej historią dokonano w 1826 roku. Przez cały okres trzeciego tysiąclecia p.n.e., cywilizacja doliny Indusu objęła swym zasięgiem niemal milion kilometrów kwadratowych terytorium, o wiele więcej niż bardziej znane cywilizacje starożytnego Egiptu i Mezopotamii. W jej zasięgu pozostawało 10 procent ludności całego świata. Dotychczas naukowcom nie udało się rozszyfrować hinduskiego pisma, którego jedyne przykłady dotrwały do naszych czasów głównie na pieczęciach, glinianych tabliczkach, fragmentach ceramiki, fajansu, terakoty oraz kamienia. Miasta wyposażone były w złożone systemy sanitarne, które pozostawały niedoścignionymi aż do czasów rzymskich. Około 1900 roku p.n.e. cywilizacja doliny Indus lub jak inni mówią cywilizacja Harappa, zaczęła chylić się ku upadkowi. Miasta opuszczono, a ludność rzekomo wyemigrowała na południowy-wschód. Początkowo naukowcy uważali, że przyczyną upadku był najazd Ariów, ale ta teoria została przez niektórych badaczy podważona. Najnowsze badania sugerują, że głównej przyczyny upadku należy doszukiwać się w zmianach cyklu monsunowego. Zasadniczo został on zatrzymany na dwa stulecia. Rolnictwo stało się w tych warunkach niemożliwe. Inne czynniki, takie jak trzęsienia ziemi czy wybuchy epidemii malarii lub cholery, mogły również odegrać pewną rolę.

3Kultura Anasazi — obecnie USA

W suchym regionie czterech dzisiejszych stanów USA powstała kultura Anasazi, której wspaniałe kamienne domostwa do dzisiaj wiszą na zboczach urwisk. Niektóre z nich składały się z setki pomieszczeń. Jednak te niesamowite osiedla klifowe, lokalizowane w niszach skalnych, nie pozostały długo zamieszkane. Naukowcy odkryli ślady masakry i kanibalizmu, jak również dowody na wylesianie i problemy z gospodarką wodną. Wyniszczająca długotrwała susza doprowadziła do konfliktów społecznych. Do tego dołożyły się polityczne przewroty i ostatecznie lud Anasazi porzucił swoją ojczyznę ok. 1300 roku naszej ery i ratował się ucieczką na południe w okolice północno-wschodniej Arizony oraz doliny rzeki Rio Grande. Archeolodzy uważają to za ostateczny koniec kultury Anasazi. Ich współcześni potomkowie m.in. plemiona Hopi i Zuni, uważają termin Anasazi za obraźliwy i preferują określenie „przodkowie ludu Pueblo„.

4Cahokia — obecnie Illinois USA

Dzięki rozprzestrzenianiu się upraw kukurydzy z Meksyku, z niewielkiej rolniczej wioski, założonej przed 900 p.n.e., powstał olbrzymi kompleks mieszkalny na obszarze ponad 13 kilometrów kwadratowych. Na żyznych glebach zalewowych mieszkańcy osady uprawiali kukurydzę. W XI w. mogło tam mieszkać nawet 40 tysięcy osób. Znajdująca się na terenie dzisiejszego St. Louis osada, w swym szczytowym okresie, posiadała populację podobną do Londynu w tym samym okresie. To pierwsze amerykańskie miasto posiadało wiele placów i co najmniej 120 ziemnych kopców, z których największy znany jako Kopiec Mnichów, liczył ponad 30 metrów wysokości. Archeolodzy znaleźli pierścień zbudowany z czerwonych cedrowych słupów, nazwany „Woodhenge”, który prawdopodobnie służył jako swego rodzaju kalendarz słoneczny. Cahokia ze względu na położenie w pobliżu zbiegu rzek Missisipi, Missouri i Illinois było naturalnym centrum gospodarczym w regionie i doskonale prosperowało przez cały XI i XII wiek. Upadek rozpoczął się około 1200 roku naszej ery. Przyczyniły się do tego liczne powodzie oraz eksploatacja zasobów naturalnych, niepokoje polityczne i społeczne, choroby i tak zwana „mała epoka lodowcowa”. Wszystko to są jednak wyłącznie hipotezy. Do dzisiaj nie jesteśmy w stanie na 100% określić prawdziwych przyczyn upadku Cahokia.

5Wyspa Wielkanocna

Polinezyjczycy, którzy gdzieś między 300 i 1200 rokiem naszej ery, wyruszyli w podróż w nieznane na niewielkich canoe, jakimś cudem dotarli na Wyspę Wielkanocną Easter, jedno z najdalej położonych miejsc, w odległości około 2300 mil morskich na zachód od Chile. Pomimo braku koła lub zwierząt jucznych, zdołali wybudować setki olbrzymich kamiennych posągów, zwanych moai, z których największy tzw. Paro ma ok. 10 metrów wysokości i waży 75 ton. Znaleziono też jedną figurę nazwaną „El Gigante”, która została niedokończona. Jej wysokość to 21 metrów, a waga to około 270 ton. W 1800 roku jednak wszystkie pomniki zostały obalone, a społeczeństwo zaczęło chylić się ku upadkowi. Analizując fragmenty węgla drzewnego, naukowcy odkryli, że na Wyspie Wielkanocnej wycięto niemal wszystkie drzewa, a szczury zjadły nasiona drzew leśnych, zanim te były w stanie ponownie wykiełkować. Ta ekologiczna katastrofa, która odebrała możliwość tworzenia lin i pełnomorskich łodzi, doprowadziła do okresu masowego głodu i wojny domowej. Przybycie Europejczyków również przyczyniło się do wyniszczenia. Już w roku 1722, kiedy to pierwsi Europejczycy postawił stopę na Wyspie Wielkanocnej, natychmiast wymordowali wielu wyspiarzy. Do roku 1870 populacja zmagała się z kilkoma falami ospy. Peruwiański nalot na wyspę w celu pozyskania niewolników zmniejszył liczbę tubylców do około 100. Był to ostateczny koniec dla mieszkańców Wyspy Wielkanocnej.

6Wikingowie na Grenlandii

Według islandzkich sag Eryk Rudy poprowadził flotę 25 statków do wybrzeży Grenlandii i około 982 roku naszej ery rozpoczął kolonizację. Było to niedługo po tym jak sam został wygnany z Islandii za zabójstwo. Nazwa Grenlandia wzięła swój początek od tej właśnie kolonizacji. Grønland w językach staroskandynawskich to zielona ziemia. Zbudowano dwie kolonie: większą wschodnią i mniejszą zachodnią. Wikingowie hodowali kozy, owce i bydło. Wybudowali kamienne kościoły, których pozostałości są widoczne jeszcze dzisiaj. Polowali na karibu i foki, które były doskonałym źródłem mięsa i tłuszczu. Według podań o wikingach nazwę Grenlandia (Zielony Kraj) wymyślił Eryk Rudy w celu zachęcenia islandzkich wikingów do zasiedlenia tej wyspy. Kolonia handlowała takimi produktami, jak kły morsów, liny okrętowe, foki, owce, bydło. Co roku przybywały statki z Europy (głównie z Islandii i Norwegii), przywożąc ze sobą żelazo i drewno budowlane, wymieniając je na miejscowe produkty. Populacja rozwijała się przez setki lat, aby osiągnąć liczbę mniej więcej 5000. Jednak gdy wyprawy misyjne przybyły na Grenlandię w 1721 roku, nie zastały tam nic prócz ruin. Archeolodzy dowiedli, że zachodnie osadnictwo upadło około 1400 roku naszej ery, a wschodnie zostało porzucone kilkadziesiąt lat później. Niemal na pewno decydującym czynnikiem była mała epoka lodowcowa z XIV wieku. Wody wokół Grenlandii zostały skute lodem, a skrócenie okresu wegetacji sprawiło, że Wikingowie nie byli w stanie pozyskiwać wystarczającej ilości pożywienia. Mówi się także, że handel afrykańską kością słoniową wyparł z rynku grenlandzkie kły morsów. Jest także bardzo prawdopodobne, że mała populacja Grenlandii zdegenerowała się poprzez małżeństwa w wąskim kręgu osób, co prowadziło do częstszego występowania chorób. Do dzisiaj nie wiemy jednak, co zadało ostateczny, śmiertelny cios Wikingom z Grenlandii. Niektórzy eksperci uważają, że wielu z nich po prostu spakowało się i wróciło na Islandię i do Skandynawii, podczas gdy inni uważają, że populacja wyginęła z głodu lub została wykończona przez Eskimosów, którzy przybyli na Grenlandię z Kanady około 1200 roku.


Jeżeli chcesz być na bieżąco, polub fanpage Pomijane Wiadomości na Facebooku.

UDOSTĘPNIJ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here