Dlaczego planety są okrągłe? Pomijane Wiadomości, pomijane.pl

Gdy podejmowano pierwsze próby zdefiniowania planety, jednym z kryteriów, które astronomowie przyjęli, było założenie, że jest to ciało kuliste. Fakt, że Pluton jest kulisty, był jednym z powodów, dla których w 2006 roku utworzono nową kategorię planety karłowatej. To wówczas Pluton stracił miano pełnoprawnej planety. Co jednak sprawia, że planeta jest okrągła? Dlaczego planety przyjmują właśnie taki kształt a nie inny? Co mają z tym wspólnego ziemniaki?

Grawitacja – siła modelująca planety

Odpowiedź na dwa pierwsze pytania jest dość prosta: planety są okrągłe z powodu grawitacji.

Ciała planetarne powstają, gdy materiał znajdujący się w kosmosie łączy się pod wpływem własnej grawitacji, tworząc większe ciało. Gdy masa owego ciała osiąga wystarczająco wysoki poziom, jego grawitacja staje się na tyle silna, że jest w stanie przezwyciężyć strukturę materiałów, z których się składa i zaczyna je odkształcać. Skała (lub lód, czy gaz, czy cokolwiek innego) zostaje przyciągnięta w kierunku grawitacyjnego centrum ciała i po pewnym czasie materiał odkształca się do najprostszej postaci, która może zaspokoić siły na nie działające, czyli do kuli.

Może to trochę potrwać, ale jeżeli żadna inna poważna siła zewnętrzna nie zostanie zaangażowana, to jest to proces nieunikniony. Centrum grawitacji staje się wówczas centrum fizycznym planety. Wystarczająco duże obiekty zawsze po pewnym czasie staną się okrągłe.

Czym jest planeta?

Dlaczego planety są okrągłe? Pomijane Wiadomości, pomijane.pl

Oczywiście, „wystarczająco duże” jest pojęciem względnym. Pluton jest znacznie mniejszy niż Ziemia, ale jeszcze na tyle duży, że uformował się w kulę. Największy księżyc Plutona, Charon, i nasz Księżyc podlegały tym samym procesom. Nawet Ceres, karłowata planeta znajdująca się w pasie planetoid, jest wystarczająco duża, aby być okrągłego kształtu. Jeżeli kulistość kształtu byłaby jedynym wymogiem do sklasyfikowania ciała niebieskiego jako planety, musielibyśmy uznać za planetę niezliczoną ilość innych ciał znajdujących się w kosmosie. Ziemia byłaby uznana za dwójkowy system planetarny, a nie za planetę z naturalnym satelitą.

Jest zatem drugi powód, dla którego określenie planeta karłowata zostało wymyślone. Ma ono zastosowanie do ciał, które są wystarczająco duże, aby być kuliste, ale nie osiągnęły tzw. „grawitacyjnej dominacji” w swoim regionie orbitalnym. Księżyc jest w niewoli Ziemi, Charon jest w niewoli Plutona, Pluton ma inne obiekty znajdujące się w Pasie Kuipera, a Ceres jest otoczony przez asteroidy, których jak dotąd nie udało mu się pozbyć.

Ziemniaki miarą planety

Czy można kupić działkę na Księżycu? Pomijane Wiadomości, pomijane.pl

Planety karłowate nadal posiadają tytuł planety w swej nazwie, więc można się zastanawiać, gdzie konkretnie znajduje się moment zróżnicowania. I tu właśnie przydają nam się ziemniaki. Chociaż istnieje wiele czynników, które mogą wytwarzać obiekty planetarne (prędkość obrotowa i masa są dwoma najważniejszymi), to uważa się, że większość ciał kulistych posiada promień około 200 do 300 kilometrów. Jest to wielkość nazywana „Promieniem Ziemniaka”, bo to w tym zakresie wielkości ciała planetarne tracą swój nieregularny ziemniaczany kształt i zaczynają przekształcać się w kulę.

Ostatecznie kwestia, dlaczego planety są okrągłe ma dość prostą odpowiedź: ponieważ zgodnie z fizycznymi prawami wszechświata, w tym z siłami grawitacji, nie mają innego wyboru.


Jeżeli chcesz być na bieżąco, polub fanpage Pomijane Wiadomości na Facebooku.

UDOSTĘPNIJ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here