Serce Europy to Europejski Banan, Pomijane Wiadomości, pomijane.pl

Rdzeniem Europy jest Europejski Banan? Niewiele osób zdaje sobie sprawę z tego, że zamieszkuje obszar będący prawdziwym sercem kontynentu. Tereny rozciągające się od Manchesteru po Mediolan, nazywane są Niebieskim Europejskim Bananem. Obszar zamieszkuje ponad 100 milionów osób i w sensie zarówno gospodarczym, jak i demograficznym, jest to niewątpliwie trzon Europy.

Każdy chce być w centrum

Centrum kontynentu nie jest jednoznacznie określone, podobnie jak sama definicja Europy nie jest oczywista. Geograficzne centrum Unii Europejskiej przesuwa się stopniowo na wschód, co następuje wraz z rozwojem projektu politycznego.

Wiele miast i regionów pragnie być określanych jako „Serce Europy”, a propozycje obejmują miejsca tak od siebie odległe jak Berlin i Bruksela oraz Czechy i Rumunia. Ale prawdziwe serce Europy — patrząc na twarde dane ekonomiczne i demograficzne — jest dość łatwe do wskazania, przynajmniej według Rogera Bruneta, francuskiego geografa, który w 1989 roku przedstawił swoją koncepcję Europejskiego Banana.

Gdzie znajduje się Europejski Banan?

Serce Europy to Europejski Banan, Pomijane Wiadomości, pomijane.pl

Koncepcja przestrzenna Bruneta opisuje nienazwane wcześniej międzystrefowe megalopolis, które rozciąga się od miast przemysłowych w północno-zachodniej Anglii po ich odpowiedniki w północnej części Włoch, włączając w ten obszar również gęsto zaludnione i uprzemysłowione kraje Beneluksu, Francję, Niemcy i Szwajcarię.

Północny kraniec Europejskiego Banana znajduje się w okolicach Manchesteru i Birmingham, prowadzi w dół w stronę gęsto zaludnionej południowo-wschodniej Anglii (w tym oczywiście Londynu), a następnie przeskakuje przez kanał La Manche, by objąć swym zasięgiem kilka obszarów o dużej gęstości, którym już nadano imiona zbiorowe. Wśród nich jest  Randstad (Amsterdam, Rotterdam, Haga i inne ośrodki miejskie na zachodnim brzegu Holandii), Flamandzki Diament (Antwerpia, Bruksela, Gandawa) i Zagłębie Ruhry wraz z okolicami (Dortmund, Düsseldorf, Kolonia, itp.).

Banan dalej ciągnie się w kierunku południowym wzdłuż Renu, obejmując Frankfurt, Stuttgart i Szwajcarię, zanim dosięgnie północnych Włoch z takimi potęgami gospodarczymi jak Mediolan, Turyn i Genua.

Europejski Banan zamieszkuje ok. 110 milionów osób (spośród 730 milionów zamieszkujących całą Europę). Obejmuje główne porty morskie takie jak Rotterdam i Antwerpia (numer 1 i 2 w Europie, oba wśród 20 największych na świecie); największe lotniska jak Heathrow, Frankfurt i Schiphol (odpowiednio nr 3, 11 i 14 na świecie). To tu znajdują się także najważniejsze polityczne instytucje Unii Europejskiej, Parlament Europejski, Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości, siedziba NATO i Europejskiego Banku Centralnego.

Największa aglomeracja w zachodnim świecie

Serce Europy to Europejski Banan, Pomijane Wiadomości, pomijane.pl

Pod względem wielkości populacji, przebija japoński Pas Taiheiyō, rozciągający się od Tokio do Fukuoka w Japonii, zamieszkany przez 85 milionów osób. Tym samym Europejski Banan może być uznawany za największą aglomerację wśród krajów pierwszego świata. Większa jest aglomeracja rzeki Ganges, ale nie ma tak doniosłego znaczenia ekonomicznego jak Europejski Banan. Tak więc, na poziomie globalnym, obszar rdzenia Europy cechuje największa na świecie koncentracja ludzi, przemysłu, pieniędzy i władzy gospodarczej.

Skąd się wzięła nazwa Europejski Banan

Serce Europy to Europejski Banan, Pomijane Wiadomości, pomijane.pl

Celem francuskiego geografa Rogera Bruneta było wyznaczenie najbardziej rozwiniętego ekonomicznie regionu Europy, ale chwytliwa nazwa nie była jego pomysłem. Jak później wspominał: „Nazwa została dodana przez media: kształt banana został zauważony podczas konferencji prasowej Jacquea Chérèque, ministra rządu Francji.” Dodatkowo niebieski kolor został mu nadany przez artystę z Nouvel Observateur, w artykule Josette Alia, który to ukazał się trzy dni później. Tam nadano mu nazwę Niebieski Europejski Banan.

Kolor był później interpretowany jako odniesienie do niebieskiej flagi Unii Europejskiej lub do niebieskich kołnierzy pracowników fabryki. Prostota i chwytliwość terminu pomogły samej koncepcji znaleźć uznanie. Europejski Banan stał się popularnym hasłem wśród ekonomistów i komentatorów. Znacznie bardziej popularnym niż alternatywne nazwy obszaru, a wśród nich “gorący banan”,  “bumerang”, “europejski kręgosłup”, “oś Manchester Mediolan”.

Dlaczego brakuje Paryża

Serce Europy to Europejski Banan, Pomijane Wiadomości, pomijane.pl

Europejski Banan to wiele więcej niż kaprys geograficzny. Jest to wynik korzystnego zbiegu okoliczności, na które składa się umiarkowany klimat, żyzne gleby na równinach i różnorodność zasobów mineralnych. Pojawienie się szlaków handlowych, usprawnienia w dziedzinie rolnictwa, rozwój przemysłu i postęp w nauce doprowadziły do tego, że w XIX wieku region ten stał się globalną potęgą w przemyśle, finansach i nauce. Choć Europejski Banan, podobnie jak większość obszarów rozwiniętych na świecie, przeszedł do fazy postindustrialnej, region ten nadal pozostaje głównym ośrodkiem gospodarczym Europy.

Definicja rdzenia gospodarczego Europy zaproponowana przez Rogera Bruneta, wyraźnie wyklucza Paryż i inne francuskie aglomeracje. Jest to wyraz krytyki geografa wobec francuskiego charakteru gospodarczego.

Brunet chciał swoją koncepcją przestrzenną przekonać władze francuskie o konieczności większej integracji gospodarczej z sercem Europy. Francja, w jego mniemaniu, straciła wiele w XVII wieku, kiedy to wydalono hugenotów. Hugenoci wyemigrowali w dużej części do Anglii, Prus, Szwajcarii i Niderlandów, czego skutkiem było osłabienie gospodarcze kraju.

Europejski Banan to jedynie koncept teoretyczny

Główną zaletą koncepcji jest to, że umożliwia on spojrzenie na Europę jako na jednolity organizm gospodarczy, który zaczął się tworzyć wiele, wiele lat przed rozpoczęciem integracji europejskiej, która doprowadziła do powstania Unii oraz zniesienia granic.

Europejski Banan pozwala łatwiej dojrzeć ewolucje ekonomiczne, demograficzne, kulturowe i polityczne Europy w szerszej perspektywie regionalnej. Pozostanie taż zapewne ulubionym terminem komentatorów gospodarczych i politycznych.

Mało prawdopodobne jest, aby mieszkańcy tego obszaru kiedykolwiek zjednoczyli się i zabiegali o wspólne sprawy pod jednym szyldem. Ciekawe jest też, że akurat Francuzi mają smykałkę do tworzenia tego typu koncepcji. BosWash, to termin spopularyzowany w 1961 roku przez Jeana Gottmana, innego francuskiego geografa, i odnosi się do amerykańskiego korytarza, łączącego Boston z Nowym Jorkiem, Baltimore i Waszyngtonem.

Moda na ponadpaństwowe regiony

Serce Europy to Europejski Banan, Pomijane Wiadomości, pomijane.pl

Europejski Banan może z czasem stać się jednak ofiarą własnego sukcesu. Termin okazał się tak na tyle popularny, że sąsiadujące z nim regiony zaczęły sprzedawać się w ramach tej chwytliwej koncepcji przestrzennej. Tym samym rozcieńcza się siła samego terminu. Nowsze modele zawierają nawet Paryż, choć jak wiemy, oryginalnym założeniem było wykluczenie francuskiej stolicy.

Inne regiony opracowały własne koncepcje „banana”. Pojawił się między innymi „Łuk Śródziemnomorski” (tzw. „Złoty Banan”), a także „Banan Skandynawski” czy „Alpejska Bruzda”. Otwarcie się na Europę Wschodnią po upadku komunizmu, ujawniło potencjał do powstania kolejnych korytarzy dynamiki gospodarczej, takich jak dorzecze Dunaju lub jednego wielkiego obszaru rozciągającego się od Paryża przez Berlin do Warszawy.


Jeżeli chcesz być na bieżąco, polub fanpage Pomijane Wiadomości na Facebooku.

UDOSTĘPNIJ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here