Skąd ptaki wiedzą jak migrować? Pomijane Wiadomości, pomijane.pl

Dokąd udają się ptaki zimą i skąd wiedzą jak migrować? To pytanie zastanawiało ludzi od wieków. Arystoteles sugerował, że ptaki zmieniają swój gatunek wraz z ze zmianą pory roku; że pleszki zmieniały się w rudziki, a gajówka w kapturki, kiedy tylko powiało chłodem. Jeszcze w XIX wieku, niektórzy przyrodnicy myśleli, że ptaki ulegają hibernacji.

Skąd ptaki wiedzą gdzie migrować?

Rzeczywistość wydaje się niemal tak samo szalona, jak to, że ptaki zmieniają gatunki w ciągu roku. Tysiące gatunków ptaków (co najmniej 40 procent ptaków na świecie) podróżuje między letnimi lęgowiskami i zimowymi enklawami, czasem przekraczając kontynenty i oceany. Dla przykładu, każdego roku, rybitwa przemierza 70 tys. kilometrów pomiędzy Grenlandią i Antarktydą. Jednak migracja sezonowa ptaków nie ogranicza się do lotu. Pingwiny Cesarskie maszerują każdego roku przez ponad 100 km powierzchni pokrytej lodem od morza do swojego lęgowiska.

Istnieje kilka teorii na temat tego jak ptaki odnajdują drogę między swoimi sezonowymi domostwami i nadal istnieją pewne tajemnice dotyczące ich swoistych, wbudowanych systemów GPS. Jedno czego jesteśmy absolutnie pewni, to że dla ptaków migracja to czynność instynktowna. Podróż, na którą ich ciała są przygotowane, gdy nadejdzie odpowiedni czas.

Zmiana pory roku i aktywność nocna

Skąd ptaki wiedzą jak migrować? Pomijane Wiadomości, pomijane.pl

Kiedy ilość godzin słonecznych zaczyna maleć jesienią, reagują na to fotoreceptory znajdujące się w mózgach ptaków wędrownych, wprawiając w ruch zmiany hormonalne, które powodują, że ptaki zaczynają więcej jeść i ciągnie je do otwartego nieba. Aby utuczyć się przed żmudną podróżą przez Morze Karaibskie, Ryżojad zwiększa ilość spożywanego jedzenia o prawie 40 procent, by zwiększyć swoją letnią masę ciała o 150 procent. Wraz z dążeniem do przytycia przychodzi silne pobudzenie pojawiające się po zachodzie słońca i trwające przez całą noc. Zjawisko to jest znane pod niemiecką nazwą, Zugunruhe. Odczuwają to nawet ptaki żyjące w niewoli, które nie mają powodu ani możliwości do migracji.

Kiedy ptaki wędrowne wzlatują do nieba nieco po zachodzie słońca, te uwięzione też zaczynają latać po swoich klatkach” – tłumaczy ornitolog Miyoko Chu w swojej książce „Songbird Journeys”. „Ich niepokój pojawia się co noc i trwa mniej więcej dopóki dzikie ptaki w końcu dotrą do swoich zimowisk”.

Obieranie przez ptaki kierunku lotu

Kierunek ich lotu, też jest instynktowny. Jedno z klasycznych badań z 1978 roku opisuje, że gajówki dorastające w niewoli leciały w tym samym kierunku kardynalnym jak ich dzicy migrujący krewni, mimo iż w niewoli ptaki nie widziały nieba. Niektóre ptaki wędrowne wyczuwają pole magnetyczne i używają go do nawigacji, choć jak dokładnie to robią nadal pozostaje tajemnicą. Ryżojady, na przykład, mają magnetyt w tkankach nosa, a badania pokazują, że neurony związane ze wzrokiem wykazują aktywność po zmianie pola magnetycznego. W 2007 roku naukowcy z Uniwersytetu w Oldenburgu uznali, że gajówki ogrodowe również wydają się być w stanie widzieć pole magnetyczne. Możliwe, że to właśnie dlatego, gajówki ogrodowe w badaniu z 1978 wiedziały, nawet bez oglądania nieba, jaki należy obrać kierunek i w którą stronę migrować.

Ten kierunek jest po części kwestią genetyki i czasem przyczynia się do obierania nieefektywnych torów lotu. W 2008 roku naukowcy Peter Berthold i Andreas J. Helbig zmieszali gatunki ptaków o różnych wzorcach migrowania. Stwierdzili, że potomstwo nie wiedziało, dokąd lecieć podczas migracji. Młode ptaki leciały w połowę drogi między kierunkiami, w które poleciałoby każde z rodziców, słuchając się sprzecznych instynktów.

Gwiazdy, Słońce i węch

Skąd ptaki wiedzą jak migrować? Pomijane Wiadomości, pomijane.pl

Sama trasa nie jest jednak z góry przesądzona. Ptaki z czasem dowiadują się jak się dostać do swoich konkretnych letnich i zimowych destynacji, zatem młodsze ptaki mogą się zgubić. Oprócz korzystania z pola magnetycznego Ziemi, aby się orientować, niektóre ptaki wykorzystują Słońce i gwiazdy. Ptaki śpiewające widzą spolaryzowane wzorce świetlne i używają ich, aby odnaleźć drogę. Według badań opublikowanych w 2013 w Biogeosciences, gołębie są w stanie orientować się za pomocą węchu, poprzez zapamiętywanie pewnych zapachów jakie niesie wiatr. Jeśli się zgubią, mogą zmienić kierunek lotu, lecąc w kierunku zapachów, które wcześniej wyczuły, w odwrotnej kolejności niż kiedy leciały poprzednim razem.

Niektóre gatunki nieco gorzej radzą sobie z migracją niż inne. Żurawie krzykliwe uczą się tras migracji od starszych ptaków. Przez 15 lat, kanadyjska organizacja charytatywna próbowała nauczyć uwięzione żurawie krzykliwe jak migrować z Wisconsin na Florydę na zimę, młode miały śledzić ultralekkie samoloty, ponieważ osierocone ptaki inaczej nie wiedziałby jak opuścić środkowy zachód ani dokąd się udać. (Program został niedawno zamknięty, ponieważ rząd federalny wstrzymał jego finansowanie).

Ptaki czekają na odpowiednią pogodę do lotu

Skąd ptaki wiedzą jak migrować? Pomijane Wiadomości, pomijane.pl

Warunki środowiskowe mogą również wpływać na migrację. Badania nad drozdem przeprowadzone przez Biological Station Rybachy w Rosji, pokazuje, że mimo iż przelecą przez burzę z piorunami, to wystartują do lotu tylko wtedy, kiedy pogoda po zachodzie słońca nie będzie ani zbyt zimna, ani zbyt wietrzna. Jeśli jest chłodniej niż 20 stopni Celsjusza albo prędkość wiatru przekracza 10 km/h, to będą szukały schronienia na noc. Jeśli nie mają wystarczającej warstwy tłuszczu, aby znieść podróż, będą odpoczywać i jeść, aż przybiorą na wadze.

Ponieważ istnieje tylko pewna ilość optymalnych ścieżek migracji, wiele gatunków ptaków z zachodniej półkuli wyewoluowało do stanu, że obecnie migrują wzdłuż tych samych tras, spotykając się ze sobą kilkukrotnie w drodze pomiędzy Ameryką Północną i Południową. Widują się co roku w tych samych punktach, w których wzory wiatru i inne czynniki mogą im pomóc w przelocie nad niebezpiecznymi oceanami.

Często ptaki wracają każdego roku w dokładnie to samo miejsce. Mogą nawet wrócić do tego samego obszaru, na którym się wykluły. Badania wskazują, że aż 60 procent wędrownych ptaków śpiewających każdego roku wraca w to samo miejsce. Więc jeśli widzisz gdzieś gajówkę, śmiało możesz zawołać do niej „Cześć!”. To prawdopodobnie ta sama, którą widziałeś w zeszłym roku.


Jeżeli chcesz być na bieżąco, polub fanpage Pomijane Wiadomości na Facebooku.

UDOSTĘPNIJ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here